قالیباف در همایش خانواده: عبور از مفاهیم برابری جنسیتی؛ استمرار محدودیتها برای زنان ایرانی
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در کنفرانسی در تهران، مفاهیم برابری جنسیتی را فریبنده خواند و با وجود مقاومت و فعالیتهای مداوم زنان ایرانی در به چالش کشیدن قوانین و رویههای تبعیضآمیز، موضع دولت را در برابر این ایدهها مجدداً تأیید کرد.
در دومین همایش «خانواده، آینده و پیوندهای پایدار» که روز دوشنبه دهم آذر در تهران برگزار شد، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، بار دیگر مفاهیم برابری جنسیتی و عدالت جنسیتی را رد کرده و آنها را «فریبنده» خواند. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که طی سالهای اخیر، فشارها و محدودیتهای قانونی علیه زنان ایرانی همچنان ادامه داشته و همزمان، جامعه شاهد رشد اعتراضها و کنشگریهای زنان در مواجهه با این سیاستها بوده است. این گزارش به بررسی صحت و زمینه موضعگیری قالیباف درباره عبور از مفاهیم برابری جنسیتی میپردازد و وضعیت کنونی زنان در ایران را با یافتههای جدید تحلیل میکند.
شواهد حاصل از تحقیقات اینترنتی نشان میدهد که موضع مخالف دولت با برابری جنسیتی، همانطور که قالیباف تأکید کرده، سالهاست در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران به اجرا درآمده و پس از اعتراضات گسترده «زن، زندگی، آزادی» در پی کشته شدن مهسا امینی، تشدید هم شده است. اگرچه قالیباف ایده عبور از مفاهیم برابری و عدالت جنسیتی را مطرح میکند، واقعیت این است که فعالان زن و جامعه مدنی ایران بیوقفه در برابر ممنوعیتها، از جمله حجاب اجباری و سایر محدودیتهای اجتماعی و حقوقی، مقاومت کردهاند. دولت اگرچه با سرکوب، بازداشتهای گسترده و تصویب قوانین جدیدی مانند تشدید مجازات برای عدم رعایت حجاب واکنش نشان داده، اما حضور پررنگتر زنان بدون حجاب اجباری و استمرار اعتراضات گواهی آشکار بر تداوم جدال میان سیاست رسمی و مطالبات جامعه است. ریشه این تضاد، طبق یافتهها، نه فقط در تصمیمات روزمره سیاسی بلکه در بنیادهای ایدئولوژیک و ساختار قدرت پدرسالار تقویت شده و عملاً موجب عقبگرد هرگونه پیشرفت در حوزه حقوق زنان شده است؛ امری که با سخنان قالیباف کاملاً همخوانی دارد، هرچند شدت مقاومت اجتماعی بیانگر فاصله عمیق میان سیاستگذاران و مطالبات جامعه است.
در نهایت، بررسی شواهد و اظهارات اخیر قالیباف نشان میدهد حکومت نهتنها از مفاهیم برابری جنسیتی عبور نکرده، بلکه با تشدید محدودیتها و تقابل آشکار با جنبشهای فعال زنان، سیاست حذف تدریجی حقوق زنان را به گونهای نظاممند دنبال کرده است. این رویکرد دولت بر بستر ایدئولوژیک و قوانین تبعیضآمیز شکل گرفته و به رغم ایستادگی و مقاومت گسترده زنان ایرانی، شکاف عمیقی میان خواست جامعه و اراده حاکمیت وجود دارد؛ نتیجه آن، تداوم سرکوب و توقف هرگونه تحول واقعی در حوزه حقوق زنان است. بنابراین، موضع قالیباف نه حاصل تغییر نگرش یا پذیرش گفتوگو، بلکه ادامه همان سیاستهای محدودکننده و تلاشی برای بازتولید ساختارهای نابرابر حکومتی است.
🔍 راستی آزمایی
ادعا: محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در همایشی در تهران، مفاهیم «برابری جنسیتی» و «عدالت جنسیتی» را «فریبنده» خواند و تأکید کرد که رویکرد جمهوری اسلامی عبور از این مفاهیم است.
✅ نتیجه: تایید شده
با توجه به شواهد مربوط به سیاستهای جمهوری اسلامی پس از اعتراضات سال ۲۰۲۲ و اظهارات مقامات ارشد، از جمله محمدباقر قالیباف، میتوان تأیید کرد که مخالفت ساختار سیاسی با مفاهیمی چون برابری و عدالت جنسیتی ریشه در ایدئولوژیهای بنیادگرایانه اسلامی و مردسالار دارد. سیاستهای اخیر نشاندهنده عبور نظام از این مفاهیم و تلاش برای محدودسازی فعالیتها و حقوق زنان است؛ بنابراین ادعای مطرح شده منطبق با شواهد موجود است.
شواهد کلیدی:
شواهد مربوط به اعتراضات پس از مرگ مهسا امینی در سال ۲۰۲۲:
'زنان علیه قوانین مربوط به حجاب اجباری و تبعیض جنسیتی اعتراض کردند اما حکومت برای مقابله با این جنبشها دست به سرکوب شدید زد و با تصویب قوانین سختگیرانهتر بر حجاب و افزایش نظارتها، فضای فعالیت زنان را محدودتر کرد.'
موضع رسمی مسئولان جمهوری اسلامی:
'قالیباف مفاهیم «برابری جنسیتی» و «عدالت جنسیتی» را «فریبنده» خواند و تأکید کرد که رویکرد جمهوری اسلامی عبور از این مفاهیم است.'
تحلیل ریشههای نظام سیاسی ایران:
'ریشه این محدودیتها و مواضع مسئولان، مانند مخالفت قالیباف با مفاهیم برابری و عدالت جنسیتی، عمدتاً در ایدئولوژیهای بنیادگرای اسلامی و سلطه مردسالارانه در ساختار سیاسی ایران است.'
ادعا: پس از اعتراضات «زن زندگی آزادی» در پی کشته شدن مهسا امینی، شمار زیادی از زنان ایرانی بدون حجاب اجباری در جامعه حضور یافتهاند.
✅ نتیجه: تایید شده
شواهد نشان میدهد که پس از اعتراضات مرتبط با مرگ مهسا امینی، تعداد قابل توجهی از زنان ایرانی به طور علنی با حجاب اجباری مخالفت کردند و بدون رعایت آن در اماکن عمومی حاضر شدند. این جنبش گستردهترین حرکت زنان در دهههای اخیر بوده و اشکال مختلفی از مقاومت و کنشگری را به همراه داشته است. با وجود کاهش تظاهرات خیابانی، حضور بدون حجاب زنان ادامهدار بوده و دولت با اعمال مقررات سختگیرانهتر و نظارت بیشتر واکنش نشان داده است.
شواهد کلیدی:
خلاصه شواهد مربوطه:
'شمار زیادی از زنان ایرانی به طور علنی با قوانین حجاب اجباری مخالفت کردند و بدون حجاب در جامعه حاضر شدند.'
خلاصه شواهد مربوطه:
'این اعتراضات گستردهترین جنبش زنان در دهههای اخیر بود و زنان همچنان به اشکال مختلف مقاومت و کنشگری ادامه دادند.'
خلاصه شواهد مربوطه:
'دولت نیز با شدت گرفتن برخوردها، تصویب قانون جدید برای افزایش مجازات بیحجابی و استفاده از فناوریهای نظارتی پاسخ داده است.'
📊 ارزیابی نهایی
- سطح اعتماد: ⬢⬢⬢⬢⬢ (۵/۵)
- دلیل:
هم اظهارات رسمی و هم شواهد مستقل، ادعاهای اصلی را تأیید میکنند: اینکه قالیباف علناً مفاهیم برابری جنسیتی را با استناد به دلایل ایدئولوژیک رد کرده است؛ و اینکه از زمان مرگ مهسا امینی، بسیاری از زنان ایرانی آشکارا از قوانین حجاب اجباری سرپیچی کردهاند - که باعث اعتراضات تاریخی و مقاومت مداوم علیرغم اجرای سختگیرانهتر دولت شده است. منابع متعددی از هر دو ادعا پشتیبانی میکنند که توسط پوشش رسمی، گزارشهای خبری و تحلیلهای مستقل تأیید شدهاند. وسعت و انسجام شواهد، این ادعاها را بسیار قابل اعتماد میکند.