ریسک ژئوپولیتیک و شوک سایبری به شبکه بانکی، حق بیمه نااطمینانی را در دلار ۱۳۶,۹۰۰ و سکه ۱۵۰ میلیون تومانی قیمت‌گذاری کرد

بازارهای دارایی با پرمیوم ریسک بالاتر قیمت‌گذاری می‌شوند: دلار ۱۳۶,۹۰۰ تومان و سکه امامی ۱۵۰ میلیون تومان در کنار انس ۴,۳۶۱ دلار، پیام واضحی به فعالان اقتصادی می‌دهد—تقاضا برای پوشش ریسک و دارایی‌های امن بالا رفته و هزینه سرمایه در اقتصاد افزایش یافته است. برنده‌های کوتاه‌مدت این موج، دارندگان طلا/سکه و صادرکنندگانی هستند که از رشد نرخ ارز ریالی سود می‌برند؛ بازنده‌ها واردکنندگان، صنایع وابسته به قطعات و مواد اولیه خارجی و مصرف‌کننده نهایی‌اند که با تورم وارداتی و فشار قیمت مواجه می‌شوند. هم‌زمان، گزارش حملات به اهداف هسته‌ای و نظامی ایران و نیز اختلالات بانکی ناشی از حمله سایبری، ریسک عملیاتی کسب‌وکارها را بالا می‌برد: از افزایش هزینه تراکنش و تأمین مالی تا وقفه در پرداخت‌ها و زنجیره تأمین. در چنین فضایی، شرکت‌های دارای موجودی کالای وارداتی و قدرت قیمت‌گذاری دست بالا می‌گیرند، اما بنگاه‌های بدهکار ریالی با نیاز ارزی و کسب‌وکارهای متکی به جریان نقد روزانه، آسیب‌پذیرتر می‌شوند.

حق بیمه نااطمینانی امروز مستقیم روی تابلوها نشست: دلار ۱۳۶,۹۰۰ تومان و سکه امامی ۱۵۰ میلیون تومان در کنار انس ۴,۳۶۱ دلاری یعنی بازارها ریسک ژئوپولیتیک و شوک عملیاتی ناشی از اختلالات بانکی را به قیمت تبدیل کرده‌اند و منحنی «هزینه سرمایه» در اقتصاد شیب تندتری گرفته است. برندگان فوری این قیمت‌گذاری، دارایی‌های امن (طلا و سکه) و صادرکنندگانی‌اند که از جهش نرخ ارز ریالی جریان ریالی قوی‌تری می‌گیرند؛ در مقابل، واردکنندگان، صنایع وابسته به قطعات و مواد اولیه خارجی و کسب‌وکارهای متکی به پرداخت‌های روزانه با دو ضربه هم‌زمان روبه‌رو می‌شوند: تورم وارداتی و ریسک توقف تراکنش. در چنین فضا‌یی، بنگاه‌های دارای موجودی کالا و قدرت انتقال قیمت به مشتری دست بالا می‌گیرند، اما شرکت‌های بدهکارِ ریالی با نیاز ارزی یا زنجیره تأمین حساس، با فشرده شدن حاشیه سود و افزایش ریسک نقدینگی وارد منطقه زیان می‌شوند.

سیگنال دوم از سمت «زیرساخت» می‌آید: هر دقیقه اختلال در شبکه بانکی، هزینه مبادله را بالا می‌برد و به‌صورت مستقیم روی سرمایه در گردش شرکت‌ها می‌نشیند. وقتی پرداخت‌ها کند یا نامطمئن می‌شود، بنگاه‌ها ناچارند نقد بیشتری نگه دارند، تسویه‌ها را با تخفیف انجام دهند یا به کانال‌های پرهزینه‌تر بروند؛ نتیجه، افزایش هزینه مالی و فشار روی حاشیه سود است. در این چارچوب، برندگان نزدیک‌مدت شرکت‌های دارای نقدینگی بالا، شبکه فروش مویرگی و امکان دریافت پیش‌پرداخت هستند—به‌ویژه خرده‌فروشی‌های کالای بادوام و تولیدکنندگانی که موجودی مواد اولیه دارند و می‌توانند قیمت را سریع‌تر به‌روز کنند. بازنده‌ها اما زنجیره‌هایی‌اند که «روزانه» نفس می‌کشند: پلتفرم‌های آنلاین متکی به پرداخت لحظه‌ای، پیمانکاران با مطالبات خرد، و صنایع واردات‌محور که با دلار ۱۳۶,۹۰۰ تومانی هم‌زمان باید تامین ارز و حمل‌ونقل و بیمه را گران‌تر بخرند. اگر این شوک عملیاتی تداوم پیدا کند، نرخ تنزیل بازار برای جریان‌های نقدی آینده بالاتر می‌رود و ارزش‌گذاری شرکت‌های بدهکار یا کم‌نقد، حتی با رشد اسمی فروش، تحت فشار می‌ماند.

اهمیت این اتفاق «همین حالا» در این است که بازار، هم‌زمان دو نرخ را بازتنظیم می‌کند: نرخ ارزِ مبنا برای قیمت‌گذاری کالا و خدمات، و نرخ اطمینان برای انجام معامله. دلار ۱۳۶,۹۰۰ و سکه ۱۵۰ میلیونی فقط عدد نیستند؛ به معنی بالا رفتن فوری هزینه جایگزینی موجودی، رشد پیش‌پرداخت‌ها، کوتاه‌تر شدن مهلت‌های تسویه و سخت‌تر شدن تامین سرمایه در گردش است. در چنین روزهایی، شرکت‌ها و خانوارها تصمیم خرید را جلو می‌اندازند و بنگاه‌ها برای پوشش ریسک، موجودی و نقد را بزرگ‌تر می‌کنند؛ این رفتار، تقاضای کوتاه‌مدت را داغ می‌کند اما هم‌زمان سرمایه را از سرمایه‌گذاری مولد به سمت انبارکردن و دارایی امن می‌کشاند. شوک سایبری به شبکه بانکی هم این پرمیوم را به فاکتور روزانه تبدیل می‌کند: وقتی احتمال وقفه پرداخت و تسویه بالا می‌رود، طرفین معامله «ریسک عدم انجام» را قیمت‌گذاری می‌کنند؛ یعنی تخفیف بیشتر برای فروش نقدی، جریمه برای پرداخت مدت‌دار و افزایش هزینه کارمزد و لجستیک مالی. برندگان فوری، کسب‌وکارهای نقددار، زنجیره‌های با قدرت قیمت‌گذاری، صادرکنندگان و دارندگان طلا/ارزند؛ بازنده‌ها، واردکنندگان و تولیدکنندگان وابسته به قطعه و ماده اولیه خارجی، پلتفرم‌های متکی به پرداخت لحظه‌ای و مصرف‌کننده‌ای است که تورم وارداتی را در سبد خریدش می‌بیند. این جابه‌جایی به‌سرعت روی نرخ سود مورد انتظار، قراردادهای تامین، و ارزش‌گذاری شرکت‌ها می‌نشیند؛ بازار امروز دارد هزینه سرمایه فردا را تعیین می‌کند.

نکات برجسته

برنده: دارندگان دارایی امن (طلا/سکه)؛ با رشد «حق بیمه نااطمینانی» و جهش دلار و انس، ارزش دارایی و قدرت پوشش ریسک در برابر تورم وارداتی بالا می‌رود.
برنده: صادرکنندگان و شرکت‌های دارای موجودی و قدرت انتقال قیمت؛ جهش نرخ ارز، درآمد ریالی را تقویت می‌کند و موجودی کالا به سپر حاشیه سود تبدیل می‌شود.
بازنده: واردکنندگان و صنایع وابسته به قطعات/مواد اولیه خارجی و کسب‌وکارهای متکی به پرداخت‌های روزانه؛ هم‌زمان با افزایش هزینه جایگزینی و گران شدن تامین مالی، اختلال بانکی ریسک توقف تراکنش و فشار سرمایه در گردش را تشدید می‌کند.

منابع

@FactZoneFa

نکات برجسته

منابع

از این مطلب خوشتان آمد؟